Piotr Bałczewski — polski chemik i profesor

Piotr Bałczewski jest chemikiem akademickim znanym z badań nad związkami węgla, siarki i fosforu oraz z prac nad nowymi metodami syntez w chemii organicznej. Prowadził badania i projekty, które zaowocowały monografiami, zgłoszeniami patentowymi oraz wieloma grantami.

Życiorys i wykształcenie

Ukończył XXVI Liceum Ogólnokształcące im. K.K. Baczyńskiego w Łodzi. W 1979 roku z wyróżnieniem ukończył studia łączone na Wydziale Chemicznym Politechniki Łódzkiej oraz w Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN w Łodzi, otrzymując dyplom magistra inżyniera ze specjalnością Chemia i Technologia Organiczna oraz specjalizacją Lekka Synteza Organiczna.

W latach 1979–1982 odbył studia doktoranckie w Instytucie Chemii Organicznej PAN w Warszawie. Stopień doktora uzyskał w 1985 roku w CBMiM PAN w Łodzi na podstawie pracy "Fosfoniany zawierające grupy siarko– i krzemoorganiczne – synteza i przemiany". W latach 1989–1991 odbył staż podoktorski na University of Manchester pod opieką prof. Johna Arthura Joule'a.

Kariera naukowa i pełnione funkcje

Od 2001 roku kieruje Pracownią Chemii Metalo‑ i Metaloidoorganicznej w Zakładzie Chemii Heteroorganicznej CBMM PAN. Od 2012 roku pełni funkcję kierownika katedry Badań Strukturalnych i Materiałowych na Uniwersytecie Humanistyczno‑Przyrodniczym im. Jana Długosza w Częstochowie.

Jest długoletnim działaczem Polskiego Towarzystwa Chemicznego: członkiem od 1993 roku, pełnił funkcje w Prezydium Zarządu Głównego, był wielokrotnie wiceprezesem oraz przewodniczącym komisji. Był także współredaktorem e‑Bulletin PTChem, reprezentantem PTChem w radach wydawców kilku międzynarodowych czasopism oraz redaktorem naczelnym czasopisma Chemistry, Environment, Biotechnology od 2010 roku. Odbywał zaproszone role eksperckie i redakcyjne w instytucjach zagranicznych i krajowych oraz działał jako ekspert w konkursach NCN, NCBiR, MNiSzW i POIG.

Najważniejsze osiągnięcia naukowe

Jest autorem ponad dziesięciu monografii dotyczących chemii węgla, siarki i fosforu oraz zgłoszeń patentowych krajowych i zagranicznych. Kierował lub współkierował 14 grantami finansowanymi przez różne instytucje badawcze.

Opracował nowe warianty reakcji cyklizacji typu Bradshera i hetero‑Friedela–Craftsa; wariant Friedela–Craftsa został wyróżniony przez redakcję czasopisma Synfacts w 2012 roku. Prowadził wykłady na konferencjach krajowych i zagranicznych oraz uczestniczył w komitetach organizacyjnych i naukowych tych konferencji.

Nagrody i wyróżnienia

Wśród odznaczeń i nagród otrzymał m.in. I nagrodę w konkursie im. Kemuli PTChem (1997) oraz Medal Hanuša Czeskiego Towarzystwa Chemicznego (2002). W 2013 roku otrzymał Złoty Krzyż Zasługi, a w 2021 roku Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

Do pozostałych wyróżnień należą nagrody rektora Akademii im. Jana Długosza, Medal Komisji Edukacji Narodowej (2016), Śląska Nagroda Naukowa (2022), Nagroda Ministra Nauki i Edukacji (2022) oraz Nagroda Miasta Łodzi i Medal Stanisława Kostaneckiego (oba w 2024 roku).

Zainteresowania badawcze

Zajmuje się m.in. chemią organiczną i heteroorganiczną — badaniami związków siarki, fosforu i krzemu — oraz chemią materiałową dla optoelektroniki. Prowadzi prace nad nowymi metodologiami syntezy, w tym wariantami reakcji hetero‑Friedela–Craftsa i Bradshera, badaniem rodników fosfonianowych, solami heteroniowymi i cieczami jonowymi oraz zastosowaniami w medycynie i rolnictwie.