Przegląd objawów dotyczy symptomów nowotworowych obserwowanych w różnych lokalizacjach ciała, które pojawiają się u pacjentów w Polsce i poza nią. Opisane tu sygnały obejmują zarówno objawy ogólne — jak niezamierzona utrata masy ciała czy przewlekłe zmęczenie — jak i objawy związane z określonymi narządami, na przykład kaszel i krwioplucie przy raku płuca czy krew w stolcu przy raku jelita grubego. Informacje pochodzą z raportów medycznych i artykułów poświęconych profilaktyce i wczesnej diagnostyce nowotworów.
Jakie objawy najczęściej pojawiają się przy nowotworach?
Do najczęściej opisywanych, ogólnych sygnałów należą niezamierzona utrata masy ciała, przewlekłe zmęczenie i nawracające stany podgorączkowe lub gorączka. Pojawiają się też nierzadko nocne poty oraz nietypowe krwawienia i siniaki. Wiele nowotworów daje objawy miejscowe zależne od lokalizacji guza — na przykład guzki lub zgrubienia pod skórą, uporczywy kaszel, trudności w połykaniu, zmiana rytmu wypróżnień czy bóle, które nie mają jasnej przyczyny.
Czy objawy różnią się w zależności od narządu?
Tak. Rak płuca często zaczyna się od przewlekłego kaszlu, chrypki lub duszności. U części chorych występują objawy nietypowe, jak palce pałeczkowate, zespół Hornera czy obrzęk głowy i szyi wskazujący na zespół żyły głównej górnej. W raku jelita grubego wczesne sygnały to krew w stolcu, zmiana rytmu wypróżnień, bóle brzucha, wzdęcia oraz uczucie niepełnego wypróżnienia. Niedokrwistość z niedoboru żelaza może tłumaczyć przewlekłe zmęczenie w przebiegu tego nowotworu.
Kiedy i gdzie szukać pomocy medycznej?
Specjaliści zalecają konsultację lekarską, gdy opisane objawy utrzymują się lub narastają. Ekspert cytowany w jednym ze źródeł wskazał, że symptomy trwające dłużej niż dwa tygodnie powinny wzbudzić niepokój i wymagać wyjaśnienia. Pierwszym krokiem zwykle jest wizyta u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, który przeprowadzi badanie i zleci potrzebne badania diagnostyczne. Lekarz rodzinny może wystawić kartę DILO — dokument, który przyspiesza diagnostykę onkologiczną.
Jakie możliwości skrócenia drogi diagnostycznej istnieją w Polsce?
W systemie ochrony zdrowia dostępne są rozwiązania mające przyspieszyć rozpoznanie i leczenie. Karta DILO umożliwia szybszą ścieżkę diagnostyki onkologicznej, a od 20 kwietnia br. obowiązują przepisy dotyczące Krajowej Sieci Onkologicznej, które przewidują koordynację opieki i jednolite standardy diagnostyczno-terapeutyczne. Dla wysokiego ryzyka raka płuca zapowiedziano uruchomienie programu przesiewowego z niskodawkową tomografią komputerową — badanie to ma rozpocząć się od 1 października i adresowane jest do osób w wieku 55–74 lat z określoną historią palenia (paczkolatach).
Co może wskazywać na pilne zgłoszenie do lekarza?
Natychmiastowej konsultacji wymaga wystąpienie nowych, niepokojących objawów takich jak krwawienie z dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego, wyczuwalny nowy guzek, szybko postępująca utrata masy ciała, nagłe i nasilające się dolegliwości bólowe, a także objawy neurologiczne typu napady czy zaburzenia świadomości. W niektórych przypadkach pacjent nie potrzebuje skierowania do poradni onkologicznej, jeżeli chce uzyskać bezpośrednią konsultację specjalisty.
Programy przesiewowe i możliwość wydania karty DILO mają ułatwić dostęp do badań i skrócić czas od pierwszego objawu do rozpoznania. Od 1 października rusza program niskodawkowej tomografii dla wybranych grup ryzyka raka płuca.
