| Dane osobowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 5 lutego 1909, Łódź |
| Zgon | 17 stycznia 1969, Warszawa |
| Zawód | kompozytorka, skrzypaczka |
| Edukacja i kariera | |
| Wykształcenie | Konserwatorium Warszawskie; École Normale de Musique, Paryż |
| Główne stopnie | dyplom z kompozycji i gry na skrzypcach (1932) |
| Stan cywilny | Piotr Andrzej Biernacki (mąż) |
| Dziecko | Alina Biernacka |
| Twórczość i wyróżnienia | |
| Specjalność | koncerty skrzypcowe, kwartety smyczkowe, sonaty |
| Wyróżnienia | wyróżnienie na Konkursie Wieniawskiego (1935); złoty medal w Brukseli (1965) |
Grażyna Bacewicz wyrosła w rodzinie o muzycznych tradycjach i łączyła działalność wykonawczą z kompozytorską. Tworzyła głównie muzykę kameralną i utwory koncertowe, które weszły do repertuaru wykonawców w Polsce i za granicą.
Życiorys i wykształcenie
Pochodziła z rodziny o polsko‑litewskich korzeniach; ojciec Vincas (Wincenty) Bacevičius oraz dwóch braci zajmowali się kompozycją. Miała siostrę Wandę, a jej mężem był lekarz i profesor Piotr Andrzej Biernacki. Ich jedyne dziecko to malarka i poetka Alina Biernacka.
Pierwsze lekcje fortepianu i skrzypiec pobierała u ojca. Od 1919 uczyła się w konserwatorium Heleny Kijeńskiej‑Dobkiewiczowej w Łodzi. Po przeprowadzce rodziny do Warszawy w 1923 studiowała w Konserwatorium Warszawskim u Kazimierza Sikorskiego (kompozycja), Józefa Jarzębskiego (skrzypce) i Józefa Turczyńskiego (fortepian). W 1932 uzyskała dwa dyplomy. Dzięki stypendium Ignacego Jana Paderewskiego studiowała w École Normale de Musique w Paryżu pod kierunkiem Nadii Boulanger, a później doskonaliła technikę skrzypcową u André Toureta i Carla Flescha.
Kariera wykonawcza i działalność pedagogiczna
Jako skrzypaczka zyskała rozgłos już w 1935, zdobywając wyróżnienie na I Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym im. Henryka Wieniawskiego. W latach 1936–1938 grała w Orkiestrze Polskiego Radia w Warszawie partię pierwszych skrzypiec. Przed wojną koncertowała w wielu krajach, między innymi we Francji i Hiszpanii. Podczas okupacji występowała na koncertach konspiracyjnych i koncertach Rady Głównej Opiekuńczej. Po wojnie kontynuowała działalność koncertową do początku lat 50., dając recitale i koncerty w krajach europejskich.
W latach 1934/35 i 1945/46 prowadziła zajęcia teoretyczne oraz klasę skrzypiec w konserwatorium w Łodzi. Od 1966 aż do śmierci kierowała klasą kompozycji w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie, od 1967 jako profesor zwyczajny. Zasiadała w jury konkursów wykonawczych i kompozytorskich oraz pełniła funkcję wiceprezesa Związku Kompozytorów Polskich w latach 1955–1957 i 1960–1969.
Twórczość kompozytorska
Przez wiele lat tworzyła w stylu neoklasycznym, a później przechodziła do muzyki o silniejszym wyrazie ekspresyjnym. Nie przyjęła zasad socrealizmu w kompozycji. Skupiała się na literaturze skrzypcowej i smyczkowej, wykorzystując swoje doświadczenie wykonawcze.
Do najważniejszych dzieł należą m.in. siedem koncertów skrzypcowych, dwa koncerty wiolonczelowe, koncert altówkowy oraz siedem kwartetów smyczkowych. Napisała także sonaty na skrzypce i fortepian, utwory fortepianowe oraz liczne partytury orkiestrowe i kameralne, które zachowały miejsce w repertuarze koncertowym.
Twórczość literacka
W latach 60. zajmowała się również pisarstwem. Opublikowała powieść kryminalną "Sidła" oraz tom opowiadań "Znak szczególny"; pozostawiła także kilka rękopisów powieści i nowel.
Zmarła w Warszawie i została pochowana na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera 32A-3-8).
