Zajezdnia powstała przy uruchomieniu linii do Konstantynowa Łódzkiego. Obiekt od początku pełnił funkcje postojowo-remontowe i energetyczne dla pobliskich linii tramwajowych. Dziś dawny zakład służy jako placówka muzealna prowadzona przez Klub Miłośników Starych Tramwajów we współpracy z MPK-Łódź.
Jak powstała zajezdnia?
Zajezdnię otwarto 17 grudnia 1910 roku wraz z linią do Konstantynowa Łódzkiego. Na terenie znalazła się hala postojowo-remontowa na pięć kanałów, budynki mieszkalne i biurowe, magazyn, kuźnia oraz hala maszyn zasilająca linię elektrycznie. Hala postojowa była jednym z pierwszych konstrukcji żelbetowych w Łodzi, co wyróżniało obiekt wczesnego okresu eksploatacji tramwajów.
W kolejnych latach zajezdnia ulegała przebudowom. W 1918 roku rozbudowano jeden z budynków mieszkalnych. W 1929 roku zmodernizowano podstację i wydłużono halę postojową, a drewniane słupy trakcyjne zastąpiono kratownicowymi. Ostatnie większe zmiany przestrzenne wykonano na przełomie lat 60. i 70., gdy podwyższono budynek administracyjny i rozbudowano układ torowy.
Jak zmieniał się tabor?
Początkowo na zajezdnię skierowano wagony GE58 „berlinka” oraz doczepy GE i U104. Te typy kursowały przez następne pięć dekad. W latach 50. pojawiły się także dwa wagony typu Lilpop III z 1939 roku i jeden Herbrand GE58 z 1910 roku.
W latach 1959–1961 nastąpiła wymiana taboru i na Brusie zaczęła dominować seria 5N. Ten zespół taborowy eksploatowano najdłużej — Brus jako ostatni zakład komunikacji tramwajowej używał serii 5N i wycofał je w 1991 roku. W 1990 roku na zajezdnię trafiło osiem używanych wagonów GT6 z niemieckiego Bielefeld, a z Chocianowic przywieziono przegubowce typu 803N, użytkowane do końca działalności przewozowej zajezdni.
Jak zajezdnia stała się muzeum i co obejmuje ekspozycja?
Przez wiele lat zakład obsługiwała spółka Tramwaje Podmiejskie Sp. z o.o., powołana 1 kwietnia 1994 r. Firma prowadziła zajezdnię przez 18 lat, a tabor należał do najstarszych w łódzkiej sieci. Zajezdnia zakończyła pracę przewozową 31 marca 2012 r., co otworzyło drogę do zmiany przeznaczenia obiektu na cele muzealne.
W styczniu 2012 r. pod listem intencyjnym w sprawie przekształcenia podpisały się Klub Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi, Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji RP oraz senator Ryszard Bonisławski. Prezydent Hanna Zdanowska ogłosiła pod koniec 2012 r. chęć utworzenia placówki muzealnej. Pierwsze historyczne tramwaje i autobusy trafiły na Brus na przełomie kwietnia i maja 2013 r., a w lipcu tego samego roku obiekt po raz pierwszy udostępniono zwiedzającym.
Muzealna ekspozycja obejmuje wystawy wewnętrzne w dawnym budynku administracyjnym oraz zewnętrzną kolekcję wagonów tramwajowych i autobusów, które obsługiwały komunikację miejską w Łodzi. Zajezdnia jest udostępniana zwiedzającym w okresie od lutego do listopada, a wstęp na dni otwarte organizowane przez KMST bywa bezpłatny.
Informacje praktyczne
- Adres: Konstantynowska 115, 94-311 Łódź — wyznacz trasę w Google Maps
- Telefon: +48574336021
- Strona internetowa: kmst.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (446 opinii)
