Pałac Karola Scheiblera wzniesiono jako rezydencję właściciela wielkiego przedsiębiorstwa włókienniczego, stojącą obok jego fabryk i robotniczego osiedla Księży Młyn. Budynek wyróżnia się neorenesansową bryłą uzyskaną po przebudowie w latach 1884–1887. W kolejnych stuleciach pełnił funkcje mieszkalne i administracyjne, aż w drugiej połowie XX wieku stał się siedzibą instytucji kulturalnych.
Historia
Pałac wzniesiono w 1856 roku według projektu Jana Karola Mertschinga. Pierwsza przebudowa miała miejsce w 1865 roku. Ostateczny kształt w duchu neorenesansu nadała mu rozbudowa z lat 1884–1887, przeprowadzona przez warszawskiego architekta Edwarda Augusta Lilpopa na zlecenie Anny Scheibler, wdowy po Karolu.
Rodzina Scheiblerów mieszkała w pałacu do 1932 roku; wtedy Bank Gospodarstwa Krajowego przejął obiekt w związku z trudną sytuacją finansową firmy. Od stycznia 1933 do września 1939 zamieszkiwał go gen. Feliks Maciszewski jako przedstawiciel BGK i dyrektor zarządzający Zjednoczonych Zakładów Przemysłowych. W czasie II wojny światowej pałac był wykorzystywany przez Wehrmacht; okresowo mieszkał w nim Jerzy Scheibler, a część pomieszczeń zajmowała łódzka Schutzpolizei, a następnie możliwie wyżsi urzędnicy AEG.
Wnętrza i wyposażenie
Wnętrza pałacu mają eklektyczny charakter, a wyposażenie sprowadzono z Berlina, Drezna i Paryża. Na parterze zachował się ciąg pomieszczeń w układzie amfiladowym — wśród nich gabinet, sala lustrzana, neomanierystyczna jadalnia, pokój mauretański oraz neorokokowa sypialnia. W pomieszczeniach znajdują się boazerie, imitacje kurdybanów, wzorzyste tapety, malowidła, cenne piece i kredensy.
W gabinecie znajdowała się mozaika weneckiego sztukatora Antonio Salviatiego z 1886 roku — jedyna jego praca w Łodzi. Wyposażenie prywatnych apartamentów na pierwszym piętrze nie zachowało się w całości; przetrwały sztukaterie sufitów, posadzka w łazience oraz część oryginalnej stolarki okiennej. Dziś sale te służą jako sale wystaw czasowych Muzeum Kinematografii.
Muzeum Kinematografii i kino muzealne
Muzeum Kinematografii działa w pałacu od 1986 roku; jest jedyną taką placówką w Polsce. Jednym z cenniejszych eksponatów muzeum jest XIX-wieczny fotoplastykon z firmy Augusta Fuhrmanna, jeden z czterech zachowanych egzemplarzy na świecie, ustawiony w dawnej łaźni na I piętrze pałacu.
W gruntownie przebudowanej wozowni pałacu otwarto 6 października 2006 roku kino muzealne o statusie kina studyjnego pod nazwą Kinematograf. Obecnie część budynku pełni funkcje administracyjne Muzeum.
Pałac w filmie
Wnętrza pałacu były wielokrotnie wykorzystywane jako plany filmowe. Po raz pierwszy obszernie zaprezentowano je w czarno-białym filmie z 1967 roku Pałace ziemi obiecanej Leszka Skrzydło. Długie ujęcie wnętrza pokazano również w filmie Andrzeja Wajdy Ziemia Obiecana.
Poniżej wybrane tytuły realizowane z wykorzystaniem pałacu:
- Mansarda (reż. Konrad Nałęcki; 1963)
- Pavoncello (reż. Andrzej Żuławski; 1967)
- Stawka większa niż życie, odc. IV i VI (1968)
- Lalka, serial TV, odc. V: Widziadło (1977)
- Vabank (reż. Juliusz Machulski; 1981)
- Inland Empire (reż. David Lynch; 2006) — elewacja północna
- Shirley (reż. Jonathan Desoindre; 2009)
Przez wiele lat w pałacu realizowano także autorskie programy telewizyjne i przeglądy związane z filmem.
Informacje praktyczne
- Adres: Plac Zwycięstwa 1, 90-312 Łódź — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: sob–nd 11:00–18:00, śr–pt 9:00–16:00
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (1 343 opinie)
