Praktyczny przewodnik dla świadków powstał w ramach kampanii „STOP Znieczulicy: Wyloguj Obojętność” i ma pomóc osobom niezawodowym bezpiecznie zareagować na przemoc, hejt, cyberprzemoc oraz kryzysy psychiczne. Publikację opracował zespół socjologów Fundacji we współpracy z psychoterapeutką Anną Zielenkiewicz. Premiera przewodnika zaplanowana jest we wrześniu, a publikacja będzie dostępna bezpłatnie do pobrania na stronie kampanii.
Co obejmuje zasada 4 Z?
Poradnik prezentuje cztery kroki reagowania opisane jako zasada 4 Z: Zauważyć, Zapytać, Zaakceptować, Zareagować. Zauważyć oznacza dostrzec zmiany w zachowaniu i sygnały, że ktoś sobie nie radzi. Zapytać to spokojne, bez oceniania pytanie o samopoczucie. Zaakceptować polega na przyjęciu emocji drugiej osoby bez ich umniejszania. Zareagować oznacza zostać z osobą w potrzebie, wysłuchać i pomóc znaleźć dalsze wsparcie; przy zagrożeniu życia należy wezwać pomoc pod numer 112.
Jak rozpoznać sygnały kryzysu?
Ekspertka kampanii wskazuje, że sygnały mogą być subtelne lub nagłe. Niepokojące objawy to wycofanie z relacji, izolowanie się, silne wahania nastroju, problemy ze snem, zwiększona drażliwość lub nagła zmiana funkcjonowania. Szczególnej uwagi wymagają wypowiedzi o beznadziei, poczuciu bycia ciężarem dla innych oraz zachowania typu rozdawanie cennych przedmiotów czy pożegnalne wiadomości.
Jak reagować w sieci?
W przestrzeni online pomoc nie musi przyjmować formy publicznej konfrontacji ze sprawcą. Skuteczne i bezpieczne działania to wysłanie prywatnej wiadomości wsparcia, zamieszczenie komentarza wyrażającego empatię albo zgłoszenie obraźliwych treści administratorom platformy. Należy unikać odpowiadania agresją; powielanie hejtu może eskalować krzywdę. Wpisy sygnalizujące myśli samobójcze wymagają natychmiastowego kontaktu i zachęty do skorzystania z profesjonalnej pomocy, a w przypadku realnego niebezpieczeństwa — powiadomienia służb lub zaufanej osoby dorosłej.
Gdzie szukać wsparcia i jakie numery są dostępne?
Przewodnik zawiera listę telefonów pomocowych oraz informacje o dostępnych formach wsparcia. Dostępne całodobowe i bezpłatne linie to m.in. Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym: 800 70 2222 (liniawsparcia.pl), Telefon Zaufania dla osób dorosłych: 116 123, Telefon Zaufania dla dzieci i młodzieży: 116 111 oraz numer dla rodziców i nauczycieli: 800 100 100. Dla osób doświadczających przemocy działa „Niebieska Linia”: 800 120 002, a po stracie bliskich można kontaktować się pod 800 108 108. W sytuacjach bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia należy wezwać pomoc pod numer 112.
Co jeszcze robi kampania?
Fundacja uruchomiła na stronie kampanii moduł „Podziel się swoją historią”, który umożliwia anonimowe i moderowane przesyłanie relacji świadków i ofiar. Kampania współpracuje z partnerami i ekspertami, a kulminacją działań będzie Ogólnopolski Tydzień Edukacyjny w Pałacu Kultury i Nauki — 14–18 września zaplanowano wykłady i warsztaty dla uczniów, a 19–20 września odbędzie się Otwarty Weekend Edukacyjny z bezpłatnymi zajęciami dla różnych grup wiekowych. Premiera przewodnika zaplanowana jest we wrześniu, przed rozpoczęciem Tygodnia Edukacji Cyfrowej.
