Park Helenów powstał w latach 1881–1885 z inicjatywy rodziny Anstadtów. Zajmuje 12 ha terenu w dolinie rzeki Łódki, między ulicami Północną, Źródłową i Smugową. W okresie 1946–1991 park funkcjonował pod nazwą Park im. 19 stycznia.
Jak powstał Park Helenów?
Browar założony w 1867 roku nad rzeką Łódką przez Karola Anstadta dał początek zabudowaniom i zakupom przyległych gruntów. Po śmierci Karola (1874) trzej jego synowie — Ludwik, Zenon i Fryderyk — przy wsparciu Karola juniora uzyskali w 1881 roku zgodę władz na założenie parku. Prace obejmowały regulację koryta Łódki oraz budowę dwóch stawów.
Realizacją założeń zajęła się berlińska firma ogrodnicza L. Späth. Bagienny teren szybko przemieniono w zaprojektowany ogród z alejami, kwietnikami oraz elementami małej architektury takimi jak muszla koncertowa i kamienna kaskada.
Czym park wyróżniał się w latach 1885–1914?
Oficjalne otwarcie parku nastąpiło 26 stycznia 1885 roku; wstęp był płatny, jednorazowy bilet kosztował 30 kopiejek, co sprawiało, że miejsce odwiedzała głównie zamożniejsza część mieszkańców miasta. W programie otwarcia znalazła się ślizgawka na stawach oraz pokazy sztucznych ogni przy akompaniamencie muzyki.
Helenów oferował liczne atrakcje: stawy z przystanią dla łódek, wodotryski, różane aleje, grotę z lawy wulkanicznej, zwierzyniec z niedźwiedziami i innymi zwierzętami, tarasy, tor kolarski, korty tenisowe oraz boisko. W parku działały restauracje i pawilon teatralny. Organizowano koncerty, widowiska i pokazy — w tym prezentacje balonowe takie jak występ Charlesa Leroux w 1889 roku oraz występ Alicji Richard w 1890 roku.
Co zmieniło się w parku w XX wieku?
Pierwsze poważne zniszczenia nastąpiły podczas I wojny światowej. W okresie międzywojennym podejmowano próby przywrócenia części atrakcji, ale park nigdy nie odzyskał pełnego dawnego blasku. Na torze kolarskim kończyły się etapy Tour de Pologne w kilku sezonach, a w 1922 roku na kortach odbyły się Narodowe Mistrzostwa Polski w tenisie.
Po II wojnie światowej teren przeszedł na własność miasta i otrzymał nazwę Park im. 19 Stycznia. Wschodnia część przekazana została klubowi sportowemu. Zniknęły ogrodzenie, przystań, muszla koncertowa i zwierzyniec. Park zaczął pełnić funkcję łącznika między ul. Północną a ul. Źródłową, a część zieleni uległa przetrzebieniu.
Jak wyglądały próby rewitalizacji?
W latach dziewięćdziesiątych przeprowadzono kompleksową modernizację: odtworzono stawy i alejki, zbudowano duży plac zabaw i oświetlono główne ciągi. Przywrócono bramę wjazdową i fragment ogrodzenia; zrujnowana fontanna została zastąpiona kwietnikiem. W 1994 roku Rada Miejska przywróciła parkowi pierwotną nazwę Helenów.
Na początku XXI wieku do parku dołączono niewielki teren od ul. Smugowej z urządzeniami sportowymi. W 2003 roku odsłonięto pomnik Chwały Żołnierzy Armii „Łódź”. W 2017 roku uruchomiono na stawach trzy pływające fontanny strumieniowe z podświetleniem LED i systemem sterującym; inwestycja kosztowała 570 tys. zł. Od 2015 roku władze miasta oraz inicjatywy obywatelskie zgłaszały kolejne projekty rewitalizacyjne w ramach budżetu obywatelskiego.
Czy park ma obiekty chronione przyrodniczo?
W parku znajduje się pięć drzew wpisanych do rejestru pomników przyrody: dwa dęby szypułkowe o obwodach 320 i 340 cm, buk pospolity o obwodzie 245 cm, dąb czerwony o obwodzie 350 cm oraz jesion wyniosły o obwodzie 385 cm. Park jest wpisany do rejestru zabytków.
Podsumowanie
- Park założono w latach 1881–1885 z inicjatywy rodziny Anstadtów.
- Obiekt zajmuje 12 ha między ulicami Północną, Źródłową i Smugową.
- W początkach istnienia park oferował stawy, grotę z lawy, zwierzyniec, tor kolarski i korty tenisowe.
- Po II wojnie park przeszedł na własność miasta i nosił nazwę Park im. 19 Stycznia; oryginalną nazwę przywrócono w 1994 r.
- W ostatnich dekadach przeprowadzono modernizację stawów i alejek; w 2017 r. zainstalowano podświetlane fontanny pływające.
Informacje praktyczne
- Adres: Północna, 91-408 Łódź — wyznacz trasę w Google Maps
- Telefon: +48426327579
- Strona internetowa: zzm.lodz.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (3 476 opinii)
